Dernek Kuruluşu

Dernek kurma özgürlüğü, Anayasamızın 33 üncü maddesinde “Dernek kurma hürriyeti” başlığı adı altında düzenlenmiş olup, söz konusu maddeyle anayasal güvence altına alınmıştır. Anayasamızın 33 üncü maddesine göre “Herkes, önceden izin almaksızın dernek kurma ve bunlara üye olma ya da üyelikten çıkma hürriyetine sahiptir…” denilmektedir.

5253 sayılı Dernekler Kanunu’nun “Dernek kurma hakkı” başlıklı 3 üncü maddesinde de fiil ehliyetine sahip gerçek veya tüzel kişilerin, önceden izin almaksızın dernek kurma hakkına sahip olduğu belirtilmiştir.

Medeni Kanunun 56 ncı maddesine göre dernekler, gerçek veya tüzel en az yedi kişinin kazanç paylaşma dışında belirli ve ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere, bilgi ve çalışmalarını sürekli olarak birleştirmek suretiyle oluşturdukları, tüzel kişiliğe sahip kişi toplulukları olarak tanımlanmaktadır.

Mevzuatımızda derneklerin tüzel kişilik kazanmasında izin esası yerine bildirim esası geçerli olup, Medeni Kanunun 59 uncu maddesine göre dernekler, kuruluş bildirimini, dernek tüzüğünü ve gerekli belgeleri yerleşim yerinin bulunduğu yerin en büyük mülkî amirine verdikleri anda tüzel kişilik kazanırlar.

Kuruluş bildirimi ve belgelerin doğruluğu ile dernek tüzüğü, en büyük mülki amir tarafından altmış gün içinde dosya üzerinden incelenir. Bu süreç genellikle daha kısa süre içerisinde sonuçlanır. Kuruluş bildiriminde, tüzükte ve kurucuların hukuki durumlarında kanuna aykırılık veya noksanlık tespit edildiği takdirde, bunların giderilmesi veya tamamlanması derhâl kuruculardan istenir.

Bu istemin tebliğinden başlayarak otuz gün içinde belirtilen noksanlık tamamlanmaz ve tespit edilen kanuna aykırılık giderilmezse; en büyük mülki amir, yetkili asliye hukuk mahkemesinde derneğin feshi konusunda dava açması için durumu cumhuriyet savcılığına bildirir. Cumhuriyet savcısı, mahkemeden derneğin faaliyetinin durdurulmasına karar verilmesini de isteyebilir. Kuruluş bildiriminde, tüzükte ve belgelerde kanuna aykırılık veya noksanlık bulunmamış ya da bu aykırılık veya noksanlık belirli sürede giderilmişse, keyfiyet derhâl derneğe yazıyla bildirilir ve dernek, dernekler kütüğüne kaydedilir.

Derneklerin tüzel kişilik kazanması ve kurulmasındaki süreç bu şekilde işletilmektedir.

Dernek kuruluşuyla ilgili iş ve işlemlerin mevzuata uygun ve hızlı bir şekilde yürütülmesi için rehberlik ve danışmanlık hizmeti almanız yerinde olacaktır.

DERNEK KURULUŞU İÇİN GEREKLİ BELGELER

• Gerçek veya tüzel en az yedi kurucu tarafından doldurulmuş ve imzalanmış Kuruluş Bildirimi Formu,
• Dernek kurucuları tarafından her sayfası imzalanmış Dernek Tüzüğü,
• Dernek kurucuları arasında tüzel kişiliklerin bulunması halinde; bu tüzel kişilerin unvanı, yerleşim yeri ve kuruluş belgesi ile tüzel kişiliklerin organları tarafından yetkilendirilen gerçek kişi de belirtilmek kaydıyla bu konuda alınmış kararın örneği,
• Kurucular arasında yabancı dernek veya dernek ve vakıf dışında kar amacı gütmeyen kuruluşlar bulunması halinde, bu tüzel kişilerin derneklere kurucu olabilmesine dair İçişleri Bakanlığınca izin verildiğini belirten dernek kurucuları tarafından imzalanmış yazılı beyan,
• Kurucular arasında yabancı uyruklular varsa, bunların Türkiye’de yerleşme hakkına sahip olduklarını gösterir belgelerin örnekleri,
• Dernek merkezinin (ikametgah) tapu kütüğünde mesken olarak gösterilen yerlerde bulunacak olması halinde kat malikleri kurulunun oybirliği ile alacağı karar örneği (muvafakatname),

Yukarıda yer alan belgeler ile birlikte dernek kurucu üyelerinden birisi tarafından il sivil toplumla ilişkiler müdürlüğüne başvuruda bulunulur. Mülki idare amirliği tarafından dernek kuruluş bildirimi, gün ve saat belirtilmek suretiyle dernekler birimine havale edilir ve başvuru sahibine kuruluş bildirimi ve eklerinin alındığına dair Alındı Belgesi verilir ve dernek kütüğe kaydedilir.

Dernek Kurulduktan Sonra Neler Yapılır?

Dernek kuruluşu yapıldıktan sonra yapılması gereken bazı işlemler bulunmaktadır. Kuruluşu gerçekleştirilen derneğin, geçici yönetim kurulunun görevlendireceği kişi ya da kişilerce tüzüklerinde belirtilen defterler alınarak Noterden ya da İl Sivil Toplumla İlişkiler Müdürlüğünden onaylanması gerekmektedir.

Ayrıca derneğin iş ve işlemlerinde öncelikli olarak;

1. Dernek geçici başkanı tarafından karar defterinde DERBİS şifresinin alınmasına dair karar alınır ve bir dilekçe ile DERBİS şifresi talep edilir.
2. Dernek kaşesi veya mührü bastırılabilir.
3. Vergi dairesinden vergi kimlik numarası alınır.
4. Bankada hesap açılması,
5. Kurucu üyeler arasında, ilk genel kurul yapılan kadar görev dağılımı yapılır.
6. Üye aidat ve bağışların kabulünde kullanılacak alındı makbuzları bastırılır.
7. Fatura alınamayan harcama işlemlerinde kullanılmak üzere gider makbuzu ve gider pusulası bastırılır.
8. Kasada bulundurulması gereken para miktarına yönelik karar alınır.

Dernek kuruluş sürecini, sorunsuz ve hızlı bir şekilde gerçekleştirmek istiyorsanız, alanında uzman olan profesyonel çalışma arkadaşlarımız ile sizlere hizmet sunmakta ve yardımcı olmaktayız.

Dernek Tüzüğü Hazırlanması

Derneğin bir nevi anayasası olarak söyleyebileceğimiz, amaç ve çalışma konuları dahil, bir çok konuda hususlar içeren, kanunun emredici hükümlerine aykırı olmayan bir tüzük hazırlanması büyük önem arz etmektedir.

Dernekler Mevzuatı gereğince derneğin tüzüğünde aşağıda gösterilen hususların belirtilmesi zorunludur:

• Derneğin adı ve merkezi. (Derneğinizin adı, daha önce kurulmuş olan bir derneğin adından farklı olmak zorundadır.)
• Derneğin amacı ve bu amacı gerçekleştirmek için dernekçe sürdürülecek çalışma konuları ve çalışma biçimleri ile faaliyet alanı.
• Derneğe üye olma ve üyelikten çıkmanın şart ve şekilleri.
• Genel kurulun toplanma şekli ve zamanı.
• Genel kurulun görevleri, yetkileri, oy kullanma ve karar alma usul ve şekilleri.
• Yönetim ve denetim kurullarının görev ve yetkileri, ne suretle seçileceği, asıl ve yedek üye sayısı.
• Derneğin şubesinin bulunup bulunmayacağı, bulunacak ise şubelerin nasıl kurulacağı, görev ve yetkileri ile dernek genel kurulunda nasıl temsil edileceği.
• Üyelerin ödeyecekleri giriş ve yıllık aidat miktarının belirlenme şekli.
• Derneğin gelir kaynakları.
• Derneğin iç denetim şekilleri.
• Tüzüğün ne şekilde değiştirileceği.
• Derneğin feshi halinde mal varlığının tasfiye şekli.
• Dernek geçici yönetim kurulu üyelerinin adı, soyadı, görev ünvanı.
• Dernek tüzüğünde kanunen belirtilmesi zorunlu hususlar dışında, Kanuna aykırı olmamak kaydıyla tüzükte yer alması istenilen diğer hükümler eklenebilir.

DERNEK DEFTERLERİ

Dernekler aşağıda yazılı defterleri tutarlar.

1. a) İşletme hesabı esasında tutulacak defterler ve uyulacak esaslar aşağıdaki gibidir:

1) Karar Defteri: Yönetim Kurulu kararları tarih ve numara sırasıyla bu deftere yazılır ve kararların altı toplantıya katılan üyelerce imzalanır.

2) Üye Kayıt Defteri: Derneğe üye olarak girenlerin kimlik bilgileri, derneğe giriş ve çıkış tarihleri bu deftere işlenir. Üyelerin ödedikleri giriş ve yıllık aidat miktarları bu deftere işlenebilir.

3) Evrak Kayıt Defteri: Gelen ve giden evraklar, tarih ve sıra numarası ile bu deftere kaydedilir. Gelen evrakın asılları ve giden evrakın kopyaları dosyalanır. Elektronik posta yoluyla gelen veya giden evraklar çıktısı alınmak suretiyle saklanır.

4) İşletme Hesabı Defteri: Dernek adına alınan gelirler ve yapılan giderler açık ve düzenli olarak bu deftere işlenir.

1. b) Bilanço esasında tutulacak defterler ve uyulacak esaslar aşağıdaki gibidir:

1) (a) bendinin 1 inci, 2 nci, 3 üncü alt bentlerinde kayıtlı defterleri bilanço esasında defter tutan dernekler de tutarlar.

2) Yevmiye Defteri ve Büyük Defter: Bu defterlerin tutulma usulü ile kayıt şekli Vergi Usul Kanunu ile bu Kanunun Hazine ve Maliye Bakanlığına verdiği yetkiye istinaden yayımlanan Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğleri esaslarına göre yapılır.

Dernekler bu defterlerin dışında, alındı belgesi kayıt defteri, demirbaş eşya kayıt defteri vb. tutulması zorunlu olmayan defterleri de isteğe bağlı olarak tutabilirler.

Dernek kurmak ve gerek kuruluş sürecini, gerekse kuruluş ardından işlemleri en iyi ve sorunsuz bir şekilde gerçekleştirmek istiyorsanız, alanında uzman, kariyer mesleklerde kamu sektörü deneyimi de olan profesyonel çalışma arkadaşlarımız size yardımcı olmaktadır.